Zgłoś Twoje dziecko do konkursu "Ruszaj z przedszkolakiem łamigłówek szlakiem"

Relacje

Wpływ bajek i baśni na rozwój dziecka

Chociaż wydawać by się mogło, że książka przeżywa swój kryzys, to jednak nadal jest najważniejszym środkiem w dziedzinie przekazywania wiedzy. Czytanie jest zależne od indywidualnych zainteresowań i potrzeb, rozwija nie tylko sferę poznawczo – intelektualną, ale wzbogaca również wartości moralno – społeczne. Kontakt z książką nie jest jednak naturalną potrzebą dziecka. Takie potrzeby musi wzbudzić środowisko rodzinne i przedszkolne.
Wpływ baśni na rozwój dziecka ma ogromne znaczenie. Psychologowie twierdzą, że właśnie dzieci w wieku przedszkolnym wykazują największe zainteresowanie utworem bajkowym. Uzasadniają to typowym dla tego wieku animistycznym i antropomorficznym sposobem ujmowania zjawisk otaczającego świata. Bajki to najbliższe dziecku utwory, w których świat realny miesza się z fantastycznym i razem tworzą zrozumiałą rzeczywistość. W świecie bajek można spotkać przyjaciół, przeżyć wspaniałe przygody a przede wszystkim pozbyć się lęku. Rozwiązywanie trudnych emocjonalnie sytuacji może okazać się - dzięki bajkom - przyjemne a nawet radosne.

Dziecko w baśniowym świecie może odnaleźć, to, co samo przeżywa i co napawa je niepokojem. W bajkach są złe moce, które dają się opanować za pomocą jakiejś większej i lepszej siły. W bajkach nie tylko dobro zwycięża zło, często ten, kto jest mały i słaby wygrywa z silnym i potężnym. A to budzi w dziecku nadzieję i napawa optymizmem. Zaczyna postrzegać ludzkie zachowania oraz ich konsekwencje. Dowiaduje się, jakie wartości są cenione, poprzez jednoznaczne pokazanie, kogo i za co spotyka nagroda lub kara. Dziecko przeważnie utożsamia się z postacią głównego bohatera; towarzyszy mu w wędrówce, razem z nim przeżywa radość, strach, smutek czy ból, nawiązuje przyjaźnie, stawia czoła wrogom, podejmuje wyzwania, odpoczywa i bawi się. Dzięki tej identyfikacji zapoznaje się z całą gamą emocji, uczuć i postaw. Uczy się zachowań społecznie akceptowanych oraz tych, które są potępiane, form ekspresji emocji, sposobów reagowania w trudnych sytuacjach oraz zaspokajania różnych potrzeb. Wchodzi w sferę dziedzictwa kulturowego, zapoznając się z symbolami i metaforami, by odtąd kojarzyć lisa ze sprytem i przebiegłością, a zatrute jabłko z wyrazem fałszu i zazdrości. Dzięki bajkom także poznaje język literacki, zapoznając się z jego bogactwem i nabywając umiejętność poprawnego wysławiania się. Poznaje abstrakcyjne pojęcia, takie jak dobro, zło, sprawiedliwość, miłość, przyjaźń i wiele innych. Baśń aktywizuje wyobraźnię dziecka wywierając wpływ nie tylko na procesy intelektualne, lecz przede wszystkim na sferę emocjonalną, jednocześnie wyjaśniając trudne problemy dobra i zła: za dobry czyn spotyka nagroda, za zły - kara, i właśnie na tym polega wychowawcza wartość baśni. Dzieci głęboko przeżywają treść bajek, opowiadań, baśni - nie są biernymi ich odbiorcami. Chętnie naśladują w zabawach i inscenizacjach postępowanie bliskich im bohaterom. Często same tworzą z niezwykłą pomysłowością, interesujące opowiadania i historyjki.
Bajki i baśnie spełniają szczególną rolę w rozwoju sfery emocjonalnej dziecka. Poruszają one bowiem wszystkie odwieczne problemy ludzkiej egzystencji w sposób obrazowy i symboliczny. W przeciwieństwie do innych utworów pokazują, że walka z przeciwnościami jest nieunikniona. Przedstawiają ciemne strony życia, trudy i cierpienia, które niosą jednak pociechę, że nie są one daremne.
Bajka jest to utwór fabularny wierszowany lub pisany prozą, którego podstawą jest przypowieść sugerująca, sąd moralny lub inny pogląd ogólny, przez przytoczenie konkretnego przypadku. Każda bajka posiada charakter dydaktyczny. Układ fabularny bajki oparty jest na kontrastowych zestawieniach: dobra - zła, bogactwa-biedy, mądrości -głupoty, litości - okrucieństwa, korzyści - straty, przemocy - słabości.
Baśń jako jeden z podstawowych gatunków epiki ludowej utrwala w fantastycznej formie ludowe poglądy na stosunki międzyludzkie, przedstawia ideały dobra i sprawiedliwości, oraz kryteria oceny ludzkich poczynań. Odzwierciedla również istotne doświadczenia pokoleń, dzięki czemu jest nauczycielem ludowej mądrości. Baśń zawiera wiele elementów cudownych i fantastycznych, jej cechą jest mieszanie prawdy z fantazją. Klasyczna baśń mówi o ważnych, dorosłych sprawach w przystępny dla dziecka sposób. Opowiada o sensie życia jednoznacznie rozstrzygając dylematy moralne, ukazuje sposoby radzenia sobie w trudnych sytuacjach, pomaga poznać własne uczucia. Sięgając do emocji i ukrytych lęków, baśń pozwala dziecku poczuć je, poznać i oswoić się z nimi. Bohaterowie baśni aktywnie pokonują trudności i przeszkody, są pełni samozaparcia, cierpliwi, wytrwali, wiedzą gdzie szukać w miarę potrzeby pomocy i jak korzystać ze wskazówek innych. Baśnie uczą radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych. Baśniowe postacie reprezentują określony typ: dobry lub zły. Zło nie zostaje pozbawione atrakcyjności, lecz bohater pozytywny jest bardziej pociągający, przez co dziecko utożsamiając się z nim przejmuje jednocześnie zasady moralne. Baśnie dają nadzieję, że nawet słaby może zwyciężyć, jeśli stawi czoło przeciwnościom losu. Skłaniają do rezygnacji z dziecięcej potrzeby zależności, dają poczucie bezpieczeństwa.
Obok dostarczania przeżyć bajki i baśnie kształtują cechy społeczne dzieci, umiejętność życia i działania wśród ludzi, współdziałania z otoczeniem przyrodniczym, roztaczania opieki nad słabszymi, podporządkowania się prawom rządzącym w zespole. Wyrabiają poczucie odpowiedzialności zaufanie, przywiązanie i szacunek dla dorosłych. Kształcą i aktywizują wyobraźnię wpływając na procesy intelektualne oraz emocjonalne. Poznawanie bajek i baśni z różnych regionów Polski rozszerza orientację w tradycji kulturowej, pogłębia poczucie więzi narodowej, zapoznaje z historią, rozwija uczucia patriotyczne. Poznawanie baśni innych narodów odgrywa ważną rolę w procesie nabywania zrozumienia i poszanowania dla innych, uczy tolerancji.

Do czytania dziecku należy wybierać odpowiednie książki:
• napisane lub tłumaczone poprawną i ładną polszczyzną,
• niosące przesłanie szacunku wobec dziecka, ludzi, innych istot, prawa,
• promujące pozytywne wzorce postępowania,
• dostosowane do wrażliwości dziecka - nie wzbudzające lęków, i niepokojów,
• budujące pozytywny stosunek do świata i wiarę w siebie,
• ciekawe dla dziecka.
Rolą bajek i baśni jest też uczenie dzieci czegoś dobrego, pobudzanie do refleksji lub śmiechu, doskonalenie języka, rozwijanie wyobraźni, przynoszenie dobrych wzorców zachowań - uczenie życzliwości, uczciwości, mądrości, odwagi.
Dzięki bajkom i baśniom dziecko styka się po raz pierwszy z poetycką wizją świata,
co przygotowuje je do odbioru literatury pięknej.
Źródła:
1. B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni.
2. E. Rudolf, Istoty fantastyczne we współczesnej literaturze popularnej.
3. http://www.edukacja.edux.pl/p-22653-wplyw-bajek-i-basni-na-rozwoj-dziecka.php

-A. Pietroń-
Relacja 2017-11-07, 15:56 | autor: Elżbieta Sobolewska
Przedszkolowo.pl logo