Zgłoś Twoje dziecko do konkursu "Ruszaj z przedszkolakiem łamigłówek szlakiem"

Komunikaty

Zespół Aspergera

Zespół Aspergera /zwany czasem zaburzeniem Aspergera/ został zdefiniowany jako jednostka chorobowa stosunkowo niedawno, mniej więcej w połowie lat 80. Dzieci o obrazie klinicznym odpowiadającym tej definicji zostały bardzo dokładnie opisane w latach czterdziestych przez wiedeńskiego pediatrę Hansa Aspergera. Pomimo to, zespół Aspergera został oficjalnie uznany dopiero w czwartej edycji Diagnostic and Statistic Manual/DSM-IV/ wydanej w 1994 r.

Mianem ‘ Zespołu Aspergera’ określa się najłagodniejsze przypadki autyzmu, dotyczące przede wszystkim zaburzeń funkcjonalnych. Podobnie jak wszystkie inne przypadki autyzmu jest to zaburzenie rozwoju o podłożu neurologicznym, którego przyczyny na ogół nie są znane.
U osoby z Zespołem Aspergera występują typowe dla autyzmu odchylenia i deficyty w kontaktach i umiejętnościach społecznych i w użyciu języka dla potrzeb komunikacji.

Dzieci te cechują zachowania powtarzające się lub uporczywe i bardzo ograniczony zakres zainteresowań. Te same kategorie dysfunkcji, występujące w stopniu od łagodnego do bardzo zaawansowanego, klinicznie definiują całe spektrum zaburzeń autystycznych, od Zespołu Aspergera po klasyczny autyzm. Choć umiejscowienie występujących w danej dziedzinie zaburzeń na osi autyzmu wg stopnia ich nasilenia jest pomocne w zrozumieniu klinicznych podobieństw badanych przypadków, to jednak nie wynika z tego, że Zespół Aspergera jest po prostu łagodniejszą formą autyzmu, ani to, że ZA i autyzm łączy coś więcej niż szeroko rozumiane podobieństwo kliniczne.

Kryteria diagnostyczne i definicja

ZA charakteryzują następujące cechy:

1. Jakościowe upośledzenie interakcji społecznych objawiające się przynajmniej w jednej z następujących dziedzin:

- upośledzenie rożnego rodzaju czynności pozawerbalnych, regulujących interakcje społeczne,
- niezdolność do nawiązywania odpowiednich do wieku kontaktów z rówieśnikami
- brak spontanicznego szukania okazji do dzielenia się z innymi ludźmi swoimi doświadczeniami,
- brak wzajemności w kontaktach społecznych lub emocjonalnych.

2. Ograniczone, powtarzające się i stereotypowe wzorce zachowania, zainteresowań i czynności, objawiające się przynajmniej w dwóch następujących dziedzin:

- zaabsorbowanie jednym lub kilkoma stereotypowymi i ograniczonymi wzorcami zainteresowań,
- niezmienne trzymanie się określonych, niefunkcjonalnych zachowań rutynowych, czy rytuałów,
- stereotypowe lub powtarzające się manieryzmy w zachowaniu lub zainteresowanie elementami przedmiotów.

Zachowania te w znacznym stopniu wpływają negatywnie na funkcjonowanie społeczne dziecka lub inne jego zachowanie. Ponadto dziecka z ZA nie mogą występować poważne opóźnienia rozwojowe w funkcjach poznawczych, adaptacyjnych, zainteresowania środowiskiem, umiejętności samodzielnego radzenia sobie czy ogólnego rozwoju mowy.

Szwedzki badacz Gillberg zaproponował 6 kryteriów diagnostycznych dla tego zaburzenia, na podst. DSM-IV, oddających unikalny charakter tego zaburzenia.

1. Zaburzenia funkcji społecznych z towarzyszącym mu dużym egocentryzmem; w takich dziedzinach jak;

- niezdolność do nawiązywania kontaktów z rówieśnikami,
- brak chęci do nawiązywania kontaktów z rówieśnikami,
- słaba znajomość kodów społecznych,
- nieadekwatne reakcje społeczne i emocjonalne.

2. Ograniczone zainteresowania i aktywności, w tym :

- bardziej zapamiętane niż zrozumiane,
- wyłączanie innych zainteresowań,
- przywiązanie do powtórzeń.

3. Powtarzające się zachowania rutynowe lub rytuały:

- narzucane sobie
- narzucane innym.

4. Cechy dotyczące języka i mowy takie jak ;

- możliwe, choć nie obserwowane w sposób ciągły, opóźnienie wczesnego rozwoju mowy,
- na pozór perfekcyjnie opanowane funkcje ekspresyjne języka,
- dziwna prozodia, szczególne cechy głosu,
- upośledzenie rozumienia, obejmujące złą interpretację znaczeń dosłownych i ukrytych

5. Problemy z komunikacją pozawerbalną, obejmujące:

- ograniczony zakres gestów,
- niezdarny język ciała,
- ograniczony zakres lub niewłaściwe stosowanie mimiki
- szczególne, ‘sztywne’ spojrzenie,
- trudności w utrzymaniu bliskiego kontaktu fizycznego.

6. Niezgrabność ruchowa.
Nie wszystkie w/w cechy muszą być jednocześnie obecne.
 
Obraz Zespołu Aspergera

Warto zaznaczyć, że pomimo jednakowego rozpoznania, zachowanie i funkcjonowanie poszczególnych dzieci z zespołem Aspergera może być bardzo różne. Istnieje duża rozbieżność w nasileniu symptomów w tym zespole: dziecko z łagodną formą, które nie było zdiagnozowane, może po prostu wydawać się trochę dziwne, ekscentryczne. W okresie przedszkolnym mogą niepokoić rodziców następujące objawy: brak zabaw „na niby” , zachowania agresywne, wycofanie się i zajmowanie swoimi sprawami, duży zasób słów przy małym rozumieniu, używanie „dorosłych wyrażeń”, specyficzne zainteresowania, mniejsza sprawność ruchowa, nadwrażliwość sensoryczna (delikatny dotyk boli), trudności w myśleniu abstrakcyjnym (np. dosłowne odbieranie powiedzeń).

Chociaż w warunkach domowych maluch wydaje się zachowywać normalnie, w przedszkolu pojawiają się problemy i dość ekscentryczne zachowania. Dziecko całe dnie potrafi spędzać na rysowaniu, dokładnej obserwacji gromadzonych przedmiotów, analizowaniu budowy np. samolotów. Jest przy tym szalenie dokładne i niezwykle szybko zapamiętuje cechy obiektów. Ta fascynacja pochłania je tak bardzo, iż w znikomym stopniu wykazuje zainteresowanie innymi dziedzinami. Unika spontanicznych kontaktów, ma kłopoty z podtrzymaniem rozmowy, powtarza się w wypowiedziach, używa dziwnych, nieprzystających do tematu wypowiedzi, ma skłonności do schematycznego zachowania się, kłopoty z przystosowaniem się do grupy. Mimo to, w porównaniu z autyzmem, dzieci z ZA wykazują większe zainteresowanie kontaktami z dorosłymi i innymi dziećmi.

Przedszkolak z ZA nie rozumie jak się bawić i trzeba mu tłumaczyć reguły gry, które jego rówieśnicy pojmują błyskawicznie. Jeśli zdecyduje się na udział w zabawach grupowych, chce nimi kierować i wprowadzać własne zasady. Trudnością dla niego jest nawiązanie przyjaźni, nie wie jak to zrobić. Ponadto malucha charakteryzuje zmienność nastroju, a także problemy z emocjami - reaguje agresją, złością, bywa hiperaktywny. Dzieci z zespołem Aspergera czują się pewnie wówczas, gdy poruszają się według ustalonych schematów w uporządkowanym świecie. Często mają kłopoty z podjęciem decyzji, wobec czego wycofują się do ulubionych zajęć. Uwielbiają pochwały, wygrywanie, bycie pierwszym. Problem natomiast stanowią porażki, stawienie czoła krytyce. Ich złe zachowanie  często jest wynikiem kłopotów ze zrobieniem czegoś, niemożliwości w porozumieniu się, a to z kolei prowadzi do frustracji. Dzieci z ZA nierzadko bywają samotne, co jednym z nich odpowiada, ale innym nie. Na podwórku zachowują się inaczej niż rówieśnicy. Trzeba je chronić, występować w ich obronie, bowiem naiwność, skupienie na detalach może być powodem wyszydzania, przedrzeźniających gestów oraz przykrych ataków.

Jak pomóc dzieciom z zespołem Aspergera? Podobnie jak inne maluchy, potrzebują one miłości, czułości, troski i zrozumienia. Podstawą w pracy z nimi jest cierpliwość i konsekwencja. Najczęściej są inteligentne i kochające - warto to dostrzec i podkreślać. Trzeba też zadbać o to, by mimo ograniczeń znalazły swoje miejsce w grupie i nie dążyć na siłę do tego, by funkcjonowały tak, jak ich rówieśnicy. Dzieci te z powodzeniem mogą uczęszczać do zwykłych przedszkoli. Przez pierwszy okres pobytu w przedszkolu – kilka miesięcy a nawet rok – dzieci z zespołem Aspergera zwykle „stoją z boku” i należy to zaakceptować.

Po jakimś czasie zaczynają interesować się innymi maluchami, zaczepiają je. Ale wymaga to czasu. Brak wglądu w cudze przeżycia i niezrozumienie potrzeb innych, niezdolność do empatii powoduje, że dziecko z ZA ma skłonność do narzucania innym swojej woli. Dlatego należy wytyczyć mu wyraźne granice postępowania, ustalić niezmienne reguły i konsekwentnie przestrzegać zasad. Należy pokazać maluchowi jak dołączyć do zabawy, jak uwzględnić zdanie innych dzieci, jak się z nimi dzielić. W prosty i jasny sposób wytłumaczyć zasady zabaw grupowych i zasady panujące w przedszkolu oraz ustalić nagrody za zgodną zabawę z rówieśnikami. Trzeba zwracać uwagę na to, aby nasze wypowiedzi były proste, precyzyjne i dosłowne, ponieważ dziecko nie jest w stanie zinterpretować tego, co mówią inne osoby. Pamiętajmy, że nie rozumie również metafor i przenośni. Należy położyć nacisk na to, aby tłumaczyć mu wszystko tak, aby mogło zrozumieć, ponieważ najczęściej bardzo dobrze zapamiętuje i jest w stanie dokładnie powtórzyć informacje, ale bez rozumienia ich.

Rodzice muszą mieć świadomość tego, że ich dziecko jest szczególnie narażona na krytykę ze strony innych, dlatego w każdej możliwej sytuacji powinni podkreślać mocne strony dziecka i chwalić za wszelkie zachowania pozytywne, by pomóc mu w budowaniu poczucia własnej wartości.
 
Objawy u małych dzieci (0-3 r.ż.):

- Brak dzielenia wspólnego pola uwagi
- Brak lub nieadekwatna reakcja na imię
- Brak proszenia o coś
- Brak wskazywania palcem
- Brak lub ograniczona gestykulacja
- Częste napady złości
- Fiksacje
- Nadwrażliwość na bodźce
- Niezdarność ruchowa
- Obojętność
- Późny rozwój mowy (słowo – 16 miesięcy, fraza – 24 miesiące)
- Silny opór na zmiany
- Sztywność i dziwaczność zachowania
- Zaburzenia zabaw symbolicznych
 
Wczesne rozpoznawanie zespołu Aspergera (dotyczy innych zespołów ze spektrum autyzmu)

Rozpoznanie zaburzeń jest już możliwe we wczesnym okresie rozwoju dziecka. Zaburzenia mogą pojawić się zarówno w niemowlęctwie, jak i w okresie przedszkolnym: Oto momenty, w których można wychwycić i nazwać pewne anomalie i zaburzenia rozwojowe. Zazwyczaj pełen obraz zespołu Aspergera pojawia się do 4 r.ż. Dziecka.

Oprac. A. Warot – Pietroń za:

http://www.dziecirosna.pl/przedszkolak/przedszkole/przedszkolak_z_zespolem_aspergera.html

http://niegrzecznedzieci.org.pl/asperger/
Komunikat 2017-01-04, 20:40 | autor: Elżbieta Sobolewska
Przedszkolowo.pl logo